Bij een op de zes mensen met type 1-diabetes in een Amsterdams cohort was de fecale elastase zo laag dat dit volgens internationale richtlijnen past bij exocriene pancreasinsufficiëntie. Duidelijke klachten gingen daar niet mee samen. De onderzoekers zien geen plaats voor routinematige screening, maar pleiten wel voor alertheid.
Achtergrond
Lage fecale elastasewaarden (FE) komen voor bij tot wel 50% van de mensen met type 1-diabetes. Het is echter onduidelijk of dit wijst op klinisch relevante exocriene pancreasinsufficiëntie (EPI). Die vraag is van belang, omdat bekende complicaties van EPI, zoals malabsorptie en osteoporose, bij type 1-diabetes vaker voorkomen. De Wit et al. (Amsterdam UMC) onderzochten in het GUTDM1-cohort het verband tussen FE-waarden en diabetesduur, leeftijd en klinische parameters. Voor de analyse waren gegevens beschikbaar van 443 volwassenen met type 1-diabetes, met een mediane leeftijd van 42 jaar en een mediane diabetesduur van 16 jaar.
Resultaten
Een hogere leeftijd, een langere diabetesduur, een hoger HbA1c, het mannelijk geslacht en roken waren onafhankelijk geassocieerd met lagere FE-waarden. Het sterkste verband was er met roken: rokers hadden gemiddeld 85 µg/g lagere waarden. De onderzoekers vonden geen verband met buikklachten, leverziekte of de resterende bètacelfunctie.
Bij de afkapwaarde uit de richtlijnen (200 µg/g feces) had 17% van de deelnemers EPI. Deze groep had een 4,3 mmol/mol (0,4%) hoger HbA1c en een 8% hogere gemiddelde glucose. Ook was de inname van vezels (9%) en totale energie (8%) lager. Met CGM-maten zoals time in range werd geen verband gevonden.
Kanttekeningen
Het gaat om een dwarsdoorsnedeonderzoek, waardoor oorzaak en gevolg niet vast te stellen zijn. Dat geldt ook voor het verband tussen lage FE-waarden en het HbA1c. FE is bovendien een indirecte maat voor EPI. Andere oorzaken van EPI, zoals chronische pancreatitis, werden niet systematisch uitgesloten. De voedingsinname was zelfgerapporteerd en de botdichtheid werd niet gemeten. De gevonden prevalentie van 17% is lager dan in eerdere cohorten (34 en 51%). Mogelijk komt dit doordat het Amsterdamse cohort relatief weinig mannen telde.
Betekenis voor de praktijk
De onderzoekers concluderen dat deze bevindingen geen routinematige FE-screening als marker voor EPI rechtvaardigen. Wel onderstrepen ze het belang van klinische alertheid op EPI en de complicaties daarvan, vooral bij mensen met een langere diabetesduur, oudere mannen en rokers. Omdat buikklachten niet onderscheidend waren, is EPI in de praktijk lastig te herkennen. Het verband tussen lage FE-waarden en een hoger HbA1c is intrigerend en verdient nader onderzoek, bijvoorbeeld in een studie met pancreasenzymsuppletie.
